Elke vrouw, jong of oud, wil zorgeloos kunnen lachen, springen, dansen, lopen en zingen zonder het gevaar te lopen op urineverlies.

 

Zowat één vrouw op twee, ouder dan vijftig jaar, is soms bang om hard te lachen, te niezen of een inspanning te verrichten omdat het tot oncontroleerbaar urineverlies kan leiden. Nochtans kan dit vervelend probleem verholpen worden door erover te praten met een specialist ter zake (arts, gespecialiseerd kinesitherapeut) of door het te voorkomen met goede dagelijkse gewoonten. Het is een kwestie van informatie.

 

Een beetje anatomie

Weinig vrouwen weten precies hoe hun anatomie eruit ziet en hoe die functioneert. Die kennis is nochtans noodzakelijk om het lichaam doeltreffend te beschermen.

 

* Het perineum

Het bekken van de vrouw kan vergeleken worden met een vaas zonder bodem maar waarvan die bodem samengesteld is uit een vlechtwerk van spieren en ligamenten die op verschillende plaatsen van het bekken aangehecht zijn. Het net van spieren en ligamenten vormt een soort elastische hangmat. De ureter, de vagina en het anaal kanaal lopen erdoorheen, wat ze sterker maakt, maar in zekere mate ook fragieler.

Bij heel wat bewegingen van het lichaam wordt er druk uitgeoefend, wat normaal is, op de buikholte waarbij de elastische hangmat aan de druk kan weerstaan door zich aan te passen.

Een slechte houding, nefaste gewoonten of hevige inspanningen kunnen tot gevolg hebben dat het bekken, het perineum en het abdomen aanzienlijke druk ondergaan in de onderbuik. Op termijn nemen de capaciteit van weerstand en vergrendeling van de bekkenbodemspieren, die voor continentie zorgen, dan toch af.

- hoesten, niezen, snuiten

- optillen (een voorwerp, boodschappen, een kind, enz.)

- geforceerde stoelgang (persen om sneller stoelgang te kunnen maken, uit tijdsgebrek bijvoorbeeld)

- de blaas snel leegmaken (druk uitoefenen bij het plassen om sneller te kunnen plassen)

- een intense spierinspanning (verkeerd gebruik van de buikspieren, het beoefenen van bepaalde risicosporten)

- een bevalling (overdreven druk bij het persen)

Een aantal slechte lichaamshoudingen kunnen ook voor regelmatige druk in de onderbuik zorgen en dat kan leiden tot wat men verzakking van de ingewanden noemt.

Bijvoorbeeld:

- rechtop staan met een licht gebogen of overdreven holle rug.

- niet rechtop zitten, maar doorgezakt.

 

* Het diafragma en de ademhaling

 

De wand van het abdomen bestaat uit heel wat spieren die vastzitten aan de wervelzuil, het bekken en de ribben. De buikholte zelf is omringd door buikspieren en rugspieren, het perineum (onderaan) en het diafragma (bovenaan).

Bij elke ademhalingsbeweging gaan de spieren bewegen.

Bij het inademen daalt het diafragma en duwt het de organen naar beneden: de buikspieren ontspannen, de taille wordt breder en het perineum gaat bollen.

Bij het uitademen stijgt het diafragma en in haar kielzog alle organen: de buikspieren spannen samen, de taille wordt smaller en het perineum stijgt.

 

Bij inspanning is het mechanisme identiek. De buikspieren gaan krachtig samentrekken en dat laat zich voelen door drukverhoging ter hoogte van het perineum. Men kan de druk op het perineum verlichten door met open mond uit te blazen.

 

* Wanneer is er sprake van urineverlies?

 

Een van de meest voorkomende vormen van urine-incontinentie is inspanningsincontinentie die gepaard gaat met ongewild urineverlies via de ureter. Die vorm van incontinentie mag niet verward worden met urgentie-incontinentie waarbij men een sterke, niet te weerstane, aandrang voelt om te plassen.

 

TIPS VOOR ELKE DAG

 

- Houd de plas nooit op, maar ga meteen naar het toilet als er aandrang is om te plassen.

- Duw of pers niet als u stoelgang maakt en neem ook geen beschermende houding aan.

- Leer van jongs af aan om niet te duwen bij het plassen, het leegmaken van de blaas is een passieve daad die natuurlijk moet verlopen en waarbij het niet goed is om het laatste druppeltje er proberen uit te krijgen.

- Draag een baby of een zwaar voorwerp altijd dicht tegen het lichaam aan en vooral niet met gestrekte armen (kijk uit bij het dragen van een maxi-cosy of waterflessen bijvoorbeeld).

- Leer bij rechtkomen, het gaan liggen of zitten of ook bij het leveren van inspanningen om gebruik te maken van uw beenspieren en niet door druk uit oefenene op de buik (en de ingewanden).

- Vermijd constipatie (vereist meer persen) en eet dus voldoende vezels, fruit en groenten en drink tenminste anderhalve liter water per dag.

- Zit altijd goed rechtop op de zitknobbels om neerwaartse druk te vermijden. Let ook op een correcte lichaamshouding bij het rechtstaan en denk daarbij zowel aan het hoofd, de rug als het bekken.

 

* Waarom hebben vrouwen meer last van ongewild urineverlies dan mannen?

 

De kwetsbaarheid bij de vrouw is van anatomische aard: vrouwen hebben een 'leegte' (de vagina) tussen de blaas en het rectum. Bovenaan die 'leegte' bevindt zich de uterus. Bij een té grote ontspanning van de spieren en de ligamenten van de bekkenbodem of door drukverhoging hebben de organen de neiging om de richting van die leegte te kiezen en dat kan op lange termijn voor verzakking zorgen.

Dat vrouwen meer last hebben van urineverlies dan mannen heeft dus een mechanische verklaring.

 

* Hoe urineverlies voorkomen?

 

- Elke lichaamshouding en elke verandering van houding vereist een goede positie van het bekken en het behoud van de fysiologische krommingen van de wervelzuil om een goede mobiliteit van het diafragma te garanderen en het verzakken van de ingewanden tegen het perineum te vermijden.

 

- Om het perineum niet te belasten moet tijdens een inspanning uitgeademd worden en het samentrekken van de buikspieren plaatsvinden. Het is niet voor niets dat de houthakker roept bij elke inspanning!

 

- De diepe buikspieren die om de taille en de ingewanden zitten, moeten versterkt worden met specifieke buikspieroefeningen. Bij die oefeningen moet het uitademen naar boven toe en het samentrekken van de bekkenbodem gepaard gaan met het 'lang maken' van de wervelzuil. Het oefenen van de diepe buikspieren is niet zo gemakkelijk maar veel doeltreffender dan het willen kweken van buikspieren als een wasbord, iets wat heel wat vrouwen wel graag willen. De oefeningen worden bovendien vaak verkeerd uitgevoerd wat schadelijke gevolgen kan hebben voor de bekkenbodem.

 

* Waarop moet een vrouw letten als ze gaat bevallen?

 

Belangrijk is dat de vrouw onder leiding van een kinesitherapeut leert om goed haar perineum te voelen zodat ze het kan beschermen tijdens de bevalling (bij het ontrollen van het hoofdje van de baby) en in de postnatale periode.

 

* Wat kan er aan doen?

 

Je mag vooral niet berusten of er mee 'leren leven'. Je moet een arts raadplegen, zelfs al heb je maar af en toe last van urineverlies. Er zijn heel wat middelen en behandelingen om urine-incontinentie te bestrijden (bekkenbodemtraining, medicatie, chirurgische ingrepen).

 

PRAAT EROVER MET UW ARTS OF UW KINESITHERAPEUT.